Kazimierz Nowak był polskim podróżnikiem, fotografem i dziennikarzem, który w latach 1931–1936 jako pierwszy człowiek na świecie samotnie pokonał całą Afrykę – z północy na południe i z powrotem na północ. Jego wyprawa, licząca około 40 tys. km, stała się legendarnym wyczynem na skalę światową i fundamentem polskiego reportażu podróżniczego.

Kim był Kazimierz Nowak?
Urodzony 11 stycznia 1897 roku w Stryju, Nowak od młodości wykazywał pasję do podróży i fotografii. Po I wojnie światowej osiadł w Poznaniu, gdzie pracował jako korespondent prasowy i fotograf. Zanim wyruszył do Afryki, odbył liczne wyprawy rowerowe po Polsce i Europie, co ukształtowało jego wytrzymałość i umiejętność podróżowania z minimalnym wyposażeniem.
Nowak jest uznawany za pioniera współczesnego reportażu – relacjonował swoją podróż w listach i artykułach wysyłanych do polskich gazet, tworząc żywy, osobisty obraz Czarnego Lądu.
Wyprawa przez Afrykę: trasa i środki transportu.
Podróż rozpoczęła się w listopadzie 1931 roku w Trypolisie. Nowak ruszył na południe przez Libię, Egipt, Sudan, Belgijskie Kongo, Rodezję Północną i Południową, by w maju 1934 roku dotrzeć do Przylądka Igielnego – najbardziej wysuniętego na południe punktu Afryki.
Zamiast wracać najkrótszą drogą, podjął decyzję o powrocie inną trasą: przez Południową Afrykę, Afrykę Południowo-Zachodnią, Angolę, Kongo, Francuską Afrykę Równikową i Zachodnią, kończąc wyprawę w Algierze w listopadzie 1936 roku.
Podróżował głównie na siedmioletnim, zużytym rowerze, ale także pieszo, konno, na wielbłądzie, czółnem i pociągiem. W sumie pokonał około 40 tys. km, wykonując ponad 10 tys. fotografii dokumentujących życie codzienne, przyrodę i kulturę napotkanych ludów.
Warunki i wyzwania.
Wyprawa odbywała się w czasach, gdy nie istniały żadne współczesne udogodnienia – brak GPS, map satelitarnych, sieci dróg czy wsparcia logistycznego. Nowak mierzył się z ekstremalnymi warunkami: upałami, chorobami tropikalnymi, brakiem wody, dziką przyrodą i niebezpieczeństwem ze strony lokalnych konfliktów.
Mimo to utrzymywał regularną korespondencję z Polską, wysyłając artykuły i zdjęcia, które publikowano w ówczesnej prasie.
Powrót i śmierć.
Po zakończeniu wyprawy w 1936 roku Nowak wrócił do Polski, ale jego organizm był wycieńczony wieloletnimi podróżami i nawracającymi chorobami. Zmarł 13 października 1937 roku w Poznaniu w wieku zaledwie 40 lat – przyczyną była pneumonia powikłana malarią i ogólnym wyniszczeniem.
Dziedzictwo.
Kazimierz Nowak przeszedł do historii jako pierwszy człowiek, który samotnie i bez wsparcia przemierzył całą Afrykę w obie strony. Jego wyprawa była nie tylko wyczynem sportowym, ale także aktem dziennikarskim i humanistycznym – Nowak krytykował politykę kolonialną i zwracał uwagę na godność lokalnych społeczności.
Współcześnie jego postać jest coraz szerzej odkrywana: powstają książki, wystawy, projekty edukacyjne i wyprawy „śladami Nowaka”, które kontynuują jego dzieło. Strona kazimierznowak.pl gromadzi materiały archiwalne, relacje i fotografie z wyprawy.
Dlaczego warto pamiętać o Kazimierzu Nowaku?
- Był pierwszym człowiekiem na świecie, który samotnie pokonał Afrykę z północy na południe i z powrotem.
- Jego wyprawa trwała pięć lat i liczyła około 40 tys. km.
- Podróżował głównie na rowerze, ale także pieszo, konno, na wielbłądzie i czółnem.
- Wykonał ponad 10 tys. fotografii, dokumentując życie codzienne Afrykanów w latach 30. XX wieku.
- Jest uznawany za pioniera polskiego reportażu podróżniczego.
- Zmarł w wieku 40 lat z powodu chorób tropikalnych i wycieńczenia.
Kazimierz Nowak to postać, która łączy w sobie cechy podróżnika, dziennikarza, fotografa i humanisty – człowieka, który mimo skromnych środków dokonał czegoś, co do dziś budzi podziw.








